Ana Sayfa » TARİH » İstiklal Savaşı şehidi halk kahramanı ŞÜKRÜ ÇAVUŞ

İstiklal Savaşı şehidi halk kahramanı ŞÜKRÜ ÇAVUŞ

İstiklâl Savaşı şehidi Mudanyalı halk kahramanı Şükrü Çavuş ile ilgili iki yeni belge ortaya çıkarıldı. Mudanya Eğitim ve Kültürü Destekleme Derneği (MEKÜDER) Başkanı Aslı Nil Karagöz’ün talebi üzerine; Genelkurmay Başkanlığı’ndan, 25 Haziran 1920 günü şehit düşen Şükrü Çavuş olayının tutanakları ve ölümüyle ilgili doktor raporu gönderildi.

 
 
İstiklal Savaşı şehidi halk kahramanı ŞÜKRÜ ÇAVUŞ

İSTİKLÂL SAVAŞI ŞEHİDİ

MUDANYALI HALK KAHRAMANI

ŞÜKRÜ ÇAVUŞ

 

Hüseyin GENÇ

1898 yılında Mudanya’da doğmuştur. Babası Kavaf Canip Bey’dir. (Annesinin adını tespit edemedik.) Evleri Çavuş Mahallesi’ndeydi. Akrabaları burada yaşamaktadır.

1996’da 96 yaşında vefat eden mahalle arkadaşı yağlı güreşçi Hüseyin Erpehlivan, sağlığında onun için; ‘Boylu poslu, yakışıklı biri olduğundan Rum kızları dahi ona hayrandılar, onlarla kolayca arkadaşlık kurardı’ demiştir.

15 Mayıs 1919’da, İzmir’den kalkan bir gemiyle Mudanya’ya indirilen, Ali Nadir Paşa kumandanlığındaki 56. Tümen’in 173. Alay, 2. Tabur, 5. bölüğüne bağlı bir çavuştu. Mudanya’da Jandarma görevinde bulunduğu da söylenir.

27.08.1919 tarihinde Hıdrellez dağında yapılan tüfek atışları yarışmasında ‘nişan çöreği’ kazanmıştır.

Yukarıda bahsi geçen Tümen’in kumandanlığını bir ara Manyaslı Albay Bekir Sami Bey yapmıştı. Bütün gayret ve çabalara rağmen tümen düzene sokulamadan, Yunan ordularının halife adına geldikleri propagandası, halk arasında yayılmaya çalışılıyordu.

25 Haziran 1920 günü sabahın erken saatlerinde İngiliz savaş gemisinden Mudanya’ya asker çıkarılmaya başlanmıştı. Vatansever kişiler bu durumu bir türlü kabullenemiyorlardı. Yaşadıkları toprakların düşman çizmesi altında kalmasından utanç duyuyorlardı. İçleri kan ağlıyordu.. Ne yapacaklarını bilemiyorlardı ama elleri kolları bağlıymış gibi de durmak istemiyorlardı. İskele Meydanı’ndaki Kadı Çeşmesi’ne doğru küstah bir tavır içinde ilerleyen işgalci İngiliz asker ve subaylarını, saklandığı mezarlık civarında, kinle izleyen Şükrü Çavuş, bunların kendisine doğru yaklaşmasıyla ilk ateşi açar. Bir İngiliz binbaşısı ile diğer bir subay ve bir eri vurur. Binbaşı hemen o anda ölür. İşgalci İngiliz askerleri de hemen karşı ateşe başlarlar.. İlk anda yaralanan Şükrü Çavuş, yarasına tütün basarak çarpışmaya devam etmeye çalışır ancak gücü tükenerek orada şehit olur. Yaşı daha 22 idi o zaman. Bu olay üzerine İngiliz askerleri gemilerine geri dönmek zorunda kalırlar. Ne cesaret değil mi? Tek başına bir ordu gibi İngiliz işgal kuvvetlerine karşı durmak nasıl bir duygudur?! Anlatılması gerçekten çok zor. Bu olay; 15 Mayıs 1919 günü İzmir’i işgal eden Yunan askerlerine ilk kurşunu atan ve hemen ardından şehit edilen ‘Gazeteci Hasan Tahsin (Osman Nevres) olayının hemen hemen aynısıdır. Bu açıdan Mudanya için de Türkiye Cumhuriyeti için de büyük önem taşır kanımca.  

Mudanyalılar; ‘Kurtuluş Savaşı’ndan sonra kahraman evlatları Şükrü Çavuş anısına bir anıt dikip, adını da bir mahalleye, bir sokağa ve okula vererek O’nu ölümsüzleştirdiler.

Aşağıdaki şiir O’nun adına yazılmış ve Sadettin Kaynak, tarafından bestelenmiştir.

                                  

“Şükrü Çavuş mert yürekli, sert bakışlı kahraman.

Elde tüfenk, belde fişenk, nişancıdır pek yaman.

Mermisini hedefine ulaştırır her zaman.

Yurduna göz dikenlere dedirtmiştir el aman.

Mudanyalı Şükrü Çavuş Kahramandır, kahraman.

 

Yavukluya veda etti tamam yirmi yaşında.

Donanmaya karşı koydu iskelenin başında.

Düşmanları yere serdi İstiklâl Savaşı’nda.

Koçyiğidin menkıbesi, abidesi taşında.

Mudanyalı Şükrü Çavuş kahramandır kahraman.”

 

 

ŞÜKRÜ ÇAVUŞ VE ŞEHİTLER ANITI

Yukarıda da açıklandığı üzere; 25 Haziran 1920 Cuma günü; Gemlik Körfezi’ndeki müttefik donanmasına ait 12 parçalık savaş filosundan 7 tanesi Mudanya açıklarına demir atarlar. Bölgedeki 56. Tümen durumdan haberdar edilir. 173. Alay’a bağlı 2. Tabur Curnaderesi Boğazı batısındaki Bakacak sırtlarında, küçük bir jandarma birliği ile Kuvva-i Milliye gücü de Yörükali - Tepederbent bölgesinde kazılan siperlere yerleştirilir.

Saat 07.00’de silahlı römorkörlerin çektiği filikalarla tam teçhizatlı İngiliz deniz piyadeleri Mudanya’ya çıkarlar ve kasabayı işgale girişirler.

Mudanya’daki 5. Bölük askerleri savunma yapmak üzere geri çekilirlerken, 1898 doğumlu Kavaf Canip Oğlu Şükrü Çavuş şimdiki İskele Meydanı’nda bulunan mezarlık civarında gizlenir ve düşmana ateş etmek için uygun zaman gözler. O sırada Kadıçeşmesi’ne doğru ilerlemekte olan mağrur İngiliz askerlerine ilk ateşi açar. Anıttaki yazıtta belirtildiğine göre; bir binbaşı ile bir zabit ve üç neferini itlâf eder. İşte Mudanya’nın işgaline karşı ilk sıkılan kurşun budur. İngiliz askerlerinin açtığı karşı ateş sonucu Şükrü Çavuş şehit edilir. Vatanı uğruna kanı toprağa düşer. Şimdi bu anıtın yanındaki toprakta diğer şehit olan arkadaşları ile birlikte yan yana yatmaktadır. (Öldürülen İngiliz askerlerinin rütbeleri ve sayıları konusunda birbiriyle çelişen bilgiler bulunmaktadır.)

12 Eylül 1922 Salı sabahı Türk ordusuna bağlı 3. Kolordu 1. Tümen birlikleri Mudanya’yı düşmanlardan kurtarmak için harekete geçer. İskeleye doğru kaçmakta olan 11. Yunan Tümeni’ne, 122 kişiden oluşan ‘Mudanya Müdafileri’ adlı Kuvva-i Milliye güçlerine bağlı gençler karşı durur. Zeytinliklere doğru çekilirken meydana gelen çatışmalarda 8 genç şehit düşer ve hepsi buraya defnedilir. Bunlara sonradan bir başka yerde vurulup şehit olan bir kişi daha eklenir ve 9 kişi olurlar. Bunların bir kısmı henüz daha çocukluk çağında 15, 16 yaşlarında idi. Bu birliği, Saip Bey adında Mudanyalı bir vatansever örgütleyip silahlandırır. Kendisi kurtuluştan sonra 5 kez Mudanya Belediye Başkanlığı yapmıştır.

Mudanya'nın; 8 Temmuz 1920 günü Yunanlıların asker çıkarıp işgal etmeye başlamasından, 12 Eylül 1922 tarihindeki kurtuluşuna değin tam olarak 2 yıl, 2 ay, 2 gün işgali altında kaldığını söylemek mümkündür.

Anlaşılacağı üzere; Şükrü Çavuş Mudanya’nın işgali sırasında, diğer dokuz kişi ise Mudanya’nın kurtuluşu sırasında, 12 Eylül 1922 günü şehit olmuşlardır. Bunlar için 1922 yılında, İskele Meydanı’nda mermerden bir anıt yaptırılmıştır.

Ön kısmında 1,06 x 0,93 m. boyutlarında, üzerinde 20 satırlık Türkçe bir kitabesi bulunan mermer levhanın etrafına yapraklarla bezeli bir çerçeve konmuştur. Yazıt şöyle:

 

“25 Haziran 1920 Cuma günü

İngilizlerin Mudanya’yı işgalinde

yalnız başına müdafaa ederken

şehit olan ve bir düşman binbaşısı ile

bir zabit ve üç neferini itlaf eden Mudanyalı

Canip oğlu Şükrü Çavuş’un istirahatgâhı.

12 Eylül 1922 Salı günü Mudanya’nın

İstihlası esnasında kahraman ordumuza

Kıymetli yardımlar ifa ederken

Şehit düşen Mudanya’dan dokuz

Kardeşimiz burada metfundur.

 

ALİ OĞLU TAHİR
TALAT
MESTAN OĞLU OSMAN
AZİZ OĞLU MEHMET

HASAN OĞLU MEHMET
KÜRT HASAN

KANBER OĞLU İBRAHİM

KÜÇÜK AHMET
HALİL OĞLU MEHMET

Adları yazılıdır. En altta ismi yazılı olan milis, Mudanya çevresinde başka bir yerde (Burgaz olabilir) şehit edilmiştir, ama sonradan adı buraya ilave edilmiştir.

 

ŞÜKRÜ ÇAVUŞ İLE İLGİLİ YENİ BELGELER

İstiklâl Savaşı şehidi Mudanyalı halk kahramanı Şükrü Çavuş ile ilgili iki yeni belge ortaya çıkarıldı.

Mudanya Eğitim ve Kültürü Destekleme Derneği (MEKÜDER) Başkanı Aslı Nil Karagöz’ün; birkaç ay önce Genelkurmay Başkanlığı’ndan Şükrü Çavuş’la ilgili olarak istediği bilgi ve belgelere yanıt olarak, 25 Haziran 1920 günü şehit düşen Şükrü Çavuş olayının tutanakları ve ölümüyle ilgili doktor raporu gönderildi.

Raporun halkla konuşularak hazırlandığı anlaşılıyor. Böylece bu olayın bilinmeyen bazı yönleri aydınlanmış oldu. Örneğin; Şükrü Çavuş’un vurduğu düşman askerlerinin rütbeleri ve sayısı konusunda çelişkili bilgiler vardı. Bu raporlara göre; biri subay, ikisi er olmak üzere, Şükrü Çavuş’un vurup öldürdüğü İngiliz askeri sayısının 3 olduğu ortaya çıktı.

Rapordan anlaşıldığı kadarıyla; birkaç İngiliz savaş gemisi saat 03.00 sularında Bozburun önlerinde görünüyorlar. Sonra Mudanya’ya doğru yaklaşıyorlar. İlk anda 3 bin İngiliz deniz piyadesinin karaya çıkarılması kararlaştırılıyor. Bu olay patlak verince, tekrar gemilerine dönmek zorunda kalıyorlar.


İlgili Haberler
left
right
 
 
15 Nisan 2015 Çarşamba 09:40
 
 
(0 Yorum Yapıldı)Yorumlar
<p>Henüz kimse yorum yapmamış, ilk yorum yapan siz olun.</p>
 
Bu Kategorideki Diğer Haberler
 
 
 
Röportajlar
Geri İleri
 
 
Yazarlar
Yazarlar RSS Beslemesi
 
 
Anket
Bursa'nın marka değeri sizce hangisi?
Uludağ
Yeşil Türbe
Ulu Cami
Muradiye Külliyesi
Cumalıkızık
Kaplıcalar
Emir Sultan
Karagöz ile Hacivat
Kapalıçarşı ve Hanlar
Bursaspor
 
 
 
 
 
 
Arşiv
 
 
Kurumsal

İçerik

Haberler

Yerel Yönetim

Teknoloji

Yukarı Çık