Mudanyalı mübadillerin kültür çalışmaları

'Lozan Mübadilleri Mudanya Temsilciliği' 26 Ocak 2019 Cumartesi günü, bir 'anma etkinliği' düzenliyor. Saat 14.00'da 'Mütareke Meydanı'nda toplanılarak, 1923'ten önce Yunanistan'da doğmuş son 'Mübadiller' ve konuklar eşliğinde denize kırmızı karanfiller bırakılacak. Aynı gün 14.30'da 'Mütareke Parkı'nın yanındaki yeni 'Temsilcilik' binasının açılışı yapılacak. 15.00'da da Uğur Mumcu Kültür Merkezi'nde 'Dedemin İnsanları' adlı film gösterime sunulacak

Mudanyalı mübadillerin kültür çalışmaları

Mudanya, yaşayan mübadil kültürüyle (gelenek, örf ve adet, mutfak kültürü) değeri yıllardır anlaşılamayan bir tarih laboratuvarı gibidir. Bizleri üzen en acı tarafı ise, Mudanya'mıza yirmi dakika uzaklıkta bulunan Uludağ Üniversite'sinin ilgili bölümleri tarafından mübadele ve mübadil kültürü üzerine Görükle dahil Mudanya ve çevresinde bugüne kadar özellikle birinci kuşak üzerinden hiç bir bilimsel çalışmanın (Yüksek lisans ve doktora düzeyinde) yapılmamış olmasıdır.

Uludağ Üniversitesi'nin çok yakınındaki yaşayan mübadil kültürüne sahip bir tarih hazinesine böylesine kayıtsız kalınmasının nedenini anlamak ise çok daha zordur. Yaşayan mübadil kültürünün, Mudanya'nın marka değerinin oluşturulmasındaki önemi nedense yıllardır göz ardı edilmiştir. Bunun en önemli nedenlerinden birisi uzun yıllar mübadele konusunda yerel bilincin oluşturulamamış olmasıdır. Bir diğer nedeni de Mudanya'nın bir türlü gelişemeyen sivil toplum hareketidir. Sivil guruplar ya da sivil inisiyatiflerin yerini alan dernekler ne yazıktır ki sürdürülebilir ve geliştirilebilir sivil toplum hareketine bir ivme kazandıramamışlardır. Maalesef mübadele ve mübadiller konusunda da aynı başarısızlık devam etmiş, doksan küsür yıllık bu olayın üzerindeki tozu kaldıramamıştır.

Kuşadası-Davutlar, Söke, Tarsus ve daha pek çok mübadil kasabası üzerine onlarca akademik araştırmanın yapılması karşısında Mudanya’mızda bugüne değin hiçbir akademik çalışmanın yapılmaması bizleri ziyadesiyle düşündürmektedir ve üzmektedir. Bu durum genelin yerele yansımasıdır. Çünkü Türkiye’nin Mübadele konusuna ilgisi 1990’lı yılların sonrasına rastlar. Özellikle 2001 yılında kurulan 'Lozan Mübadilleri Vakfı' çalışmalarıyla konunun araştırılmasına çok büyük bir ivme kazandırmıştır. Geç kalınmış da olsa konu ile ilgili olarak toplumsal bir bilinç oluşturulmuştur. Oysa Yunanistan’da, 1930’lu yıllarda 'Küçük Asya Araştırma Merkezi' adıyla bir birim kurulmuş ve bu tarihten başlanarak Anadolu’dan göç eden Rumların anlatılarına dayanan 100'ü aşkın araştırmacının çalıştığı ekip tarafından 300 bin yazılı sayfayı aşan 1375 beldeyi kapsayan bir sözel tarih arşivi oluşturulmuştur. Bu veriler bile bu konunun ne denli geniş bir alanı kapsadığını göstermektedir.

Bizler de ; 'bize kim olduğunuzu hatırlatacak olan geçmişimizi öğrenmenin ' peşine düştük. 96 yıldır anılarda ve hafızalarda kalmış mübadele ve mübadiller konusunda toplumsal hafıza oluşturmak için yola çıktık. Bizler geç de olsa yaşayan bir mübadil kültürüne sahip “Mübadil Kenti Mudanya”mızın hemen her konuda olduğu gibi bu konudaki sahipsizliğine bir son vermek istedik. Çünkü Mudanya; Tirilye, Siği köyü, Dereköy ve Burgaz ile beraber düşünüldüğünde oldukça önemli bir mübadil nüfusa (onbinin üzerinde) sahip bir 'Mübadil Kentidir'. Mudanya olarak bu konuda yerel bilincin oluşturulmasında, mübadele ve mübadil kültürünün yarınlara aktarılmasında kalıcı çalışmalar yapılması ve Mudanya olarak mübadele konusunda kaybettiğimiz zamanın telafisi için kurumsal bir yapının içinde çalışma yapmaya karar verdik. Bu nedenle mübadele konusunda tek otorite olan 'Lozan Mübadilleri Vakfı' ile çalışmak istedik. Nihayet 2014 yılının Aralık ayında 'Lozan Mübadilleri Vakfı Mudanya Temsilciliği'ni resmileştirdik.

Bugün bizler, Türkiye'de ilk kez bir ilçeye 'Vakıf Temsilciliği' verilmesinin haklı gururunu yaşıyoruz. Savaşın ardından getirdiği göç ve acıları birlikte yaşayan iki ulusun halkı arasında barışın ve dostluğun yeniden tesisi için sivil diplomasinin geliştirilmesine katkı sağlayacak çalışmalara büyük önem vermekteyiz. Bu amaçla, Mart/2015’te Mudanya’mızın eski sakinleri “Nea Mudanyalılar”ın ikinci ve üçüncü kuşak yakınları (60 kişilik gurup) üyelerimizin evlerinde yaptığı Girit mutfak kültürünün ürünleri ile ağırlanmıştır.

'LMV Mudanya Temsilciliği' 10 kişiden oluşan yürütme kurulu tarafından yönetilmektedir. Temsilcilik görevi H. Cumhur Aksan tarafından yürütülmektedir.

Özellikle, birinci ve ikinci kuşak mübadiller üzerinden sekiz yıldır sürdürdüğümüz sözlü tarih (mikro tarih) çalışmalarımız ve yazılı belge ve doküman ve videolarımızla çok zengin bir arşive sahip bulunmaktayız. Üniversitelerin (özellikle İstanbul, Ankara, İzmir, Uludağ) tarih bölümlerinde okuyan öğrencilerini, mübadele konusundaki tez ve ödevlerinde arşivimizden yararlandırmaktayız.

Her yıl ocak ayını üçüncü haftasında “Büyük Mübadele Antlaşması”nın imzalanışının yıl dönümlerinde düzenlediğimiz anma etkinliğinde, göç yollarında yitirdiğimiz mübadil büyüklerimizin anısına denize karanfil bırakıyoruz.

Yaklaşık dört yıldır sürdürdüğümüz çalışmalarımız arasında on altı panel ve söyleşi, dört mübadele çalıştayı düzenlenmiştir. Temsilciliğimiz, mübadele konusunda yerel bilinç oluşturulmasında bilginin önemini göz ardı etmeyerek Mudanya’da yaşayan mübadilleri 93 yıl sonra söyleşi, panel ve çalıştaylar ile buluşturmuştur. Bu çalıştaylardan biri olan “IV.Mudanya Mübadele Kültürü Çalıştayı”, bugün Mudanya’mızda yaşayan ve her ikisi de 1921 Kandiya/Girit doğumlu olan ŞERİF BİRİCİK ve SELİM GÜMÜŞ’e armağan edilmiştir.

Bu çalıştayda, 9 akademisyen ve 1 yazar sunum yapmış, bunlardan ikisi Atina Üniversitesi'nden birisi de Beyrut Üniversitesi'nden katılmışlardır. Böylece çalıştaylarımız uluslararası boyuta taşınmıştır.

Sosyal sorumluluk anlayışı ilkesiyle, kadınlarımıza yönelik hayat boyu öğrenme becerisi kazandırılmasını amaçlayan el becerisi kursları, Yunanca/Rumca kursları bulunmaktadır.

Ve Mudanya'mızda 93 yıl sonra ilk kez 08 Ekim 2016 günü mübadele konulu 12 sayfalık bir gazete çıkarılmıştır. Gazetemiz Türkiye'mizin diğer mübadil kentlerinde ilgi ve beğeni kazanmıştır.

Girit kültürünün önemli bir ürünü olan ve kaybolmaya yüz tutmuş Girit kadının el emeği “Girit Danteli”, usta öğretici Sevgi Akuş’un üstün gayret ve emekleri ile yeniden hayat bulmuş ve “Girit’ten Mudanya’ya Hasreti Kokusu Girit Danteli” adıyla kitaplaştırılarak geçen ay Mudanyalılarla buluşmuştur.

Yakın bir zamanda sözlü tarih çalışmalarımızdan oluşan belgeseli ve kitabımızı Mudanyalılarla paylaşacağız. Buna ilaveten çalışmaları devam eden Mudanya Belgeseli ve Mudanya Mütarekesi Belgeseli'ni paylaşmaktan gurur duyacağız.

MİSYONUMUZ;

"Geç kalınmış da olsa 'Mübadele' konusunda toplumsal bir bilinç oluşturmaktır. Bu konuda yapacağımız çalışmalar sonucunda elde edeceğimiz bilgi, belge ve verileri Mudanya insanıyla paylaşarak, mübadele ve mübadil kültürü konusunda güçlü bir yerel bilinç oluşumunu sağlamak ve mübadil kültürünü yaşatmak ve yarınlara taşımaktır."

AMACIMIZ;

"Yaşayan bir 'mübadil kültürü'ne sahip Mudanya'mızın marka değerinin oluşmasına katkı sağlayacak çalışmaların tüm Türkiye'mize duyurulmasıdır."

Temsilciliğimizin açılış sürecinde bizlere bu imkanı sağlayan LM Vakfı YK.Başkanı Ümit İşler, Genel Sekreter Sayın Sefer Güvenç’e teşekkür ederiz. Yine bu kurumsal yapının çalışmalarında desteğini ve yardımlarını esirgemeyen Belediye Başkanımız Sayın Hayri Türkyılmaz’a Mudanya’mız ve Mudanya’da yaşayan mübadiller adına sonsuz teşekkürler ederiz.

Emir Doğan SAVAŞ

 



25 Ocak 2019 Cuma 22:37

http://www.yesilbursadergisi.com/haber/mudanyali-mubadillerin-kultur-calismalari-983.html